Ksylitol (cukier brzozowy) – co warto o nim wiedzieć? Co warto wybrać, ksylitol a erytrol (erytrytol), stewia?

Ksylitol (cukier brzozowy) – co warto o nim wiedzieć? Co warto wybrać, ksylitol a erytrol (erytrytol), stewia? - zdjęcie

Ksylitol to jeden z najpopularniejszych słodzików, zastępujący kaloryczny i niezdrowy cukier. Dowiedz się, jak produkuje się ksylitol, jakie są zalety i wady jego spożywania i kiedy warto po niego sięgnąć.

Czym jest ksylitol?

Mówiąc najprościej, ksylitol to cukier brzozowy, chociaż nazwa ta może wprowadzać w błąd. Jeszcze całkiem niedawno ksylitol faktycznie pozyskiwany był jedynie z kory brzozy, ale obecnie przy produkcji na masową skalę, wielu producentów (zwłaszcza chińskich) pozyskuje ksylitol z kukurydzy. Jest to znacznie prostsza i efektywniejsza w uprawie metoda, jednak taki sposób produkcji ksylitolu wzbudza kontrowersje. Dlaczego - o tym przeczytasz w dalszej części artykułu.

Z perspektywy chemika, ksylitol to alkohol cukrowy. Oznacza to, że składa się z cząsteczki cukru oraz cząsteczki alkoholu. W wyglądzie, jak również smaku, ksylitol przypomina tradycyjny cukier pozyskiwany z buraków cukrowych. W indywidualnej ocenie ksylitol jest jednak odbierany jako słodszy, ponieważ to, w jaki sposób zbudowane są jego cząsteczki, umożliwia dodatkowe pobudzanie receptorów znajdujących się na języku.

Ksylitol fiński czy chiński?

Ksylitol jest pochodną ksylanów, czyli pewnego rodzaju polisacharydów występujących w wielu roślinach. W korze brzozowej jest ich wyjątkowo dużo, dlatego pierwotnie ksylitol pozyskiwany był właśnie z obróbki tego drzewa (stąd nazwa cukier z brzozy). Z biegiem czasu jednak, wraz z postępującymi naukami biotechnologicznymi, odkryto, że pozyskiwanie ksylitolu z kolb kukurydzy jest nie tylko wydajniejszym rozwiązaniem, ale również tańszym. Metodą tą zachwycili się szczególnie Chińczycy - wiele firm światowej sławy importuje ksylitol chiński (kukurydziany). Mimo jego powszechności, nie udało mu się wyprzeć z rynku największego konkurenta, jakim jest ksylitol fiński, pozyskiwany metodą tradycyjną.

Czym jednak różnią się od siebie dwa wymienione ksylitole, pomijając fakt ich pochodzenia? Fiński ksylitol produkowany jest stosunkowo prostą metodą, pozbawioną użycia kwasów czy grzybów, które miałyby wydobyć ksylany z kory brzozowej. Produkcja fińskiego ksylitolu jest odpowiedzialna pod względem ekologicznym i - co ważne dla wielu osób - nie wykorzystuje produktów modyfikowanych genetycznie. Natomiast ksylitol pochodzący z kolb kukurydzy wymaga wydobycia przy użyciu dwóch rodzajów grzybów lub specyficznej obróbki, zwanej kwasową hydrolizą biomasy. Jest ona bardzo szkodliwa dla środowiska naturalnego. Ponadto, wykorzystywana do produkcji ksylitolu kukurydza jest w większości przypadków modyfikowana genetycznie.

Ksylitol czy erytrol (erytrytol), stewia - który słodzik wybrać?

Mając do wyboru ksylitol a cukier, warto zdecydować się na ten pierwszy ze względu na niską kaloryczność i indeks glikemiczny. Ksylitol nie jest jednak jedynym dostępnym słodzikiem: do wyboru mamy jeszcze maltitol, erytrol i stewię. Pokrótce charakteryzujemy wszystkie z nich:

  • erytrol (erytrytol) - proszek pozyskiwany z pszenicy lub skrobi kukurydzianej, na drodze hydrolizy enzymatycznej, w wyniku której otrzymuje się glukozę. Ta z kolei poddawana jest fermentacji drożdży. Związek ten zapewnia około 80% słodyczy dawanej przez sacharozę. Erytrol nie posiada żadnych substancji odżywczych, ani mikro czy makroelementów. Jego oddziaływanie na organizm jest tak nikłe, że nawet nie podnosi poziomu glukozy we krwi.
  • stewia - biały proszek pozyskiwany z rośliny Sevia rebaudiana jest kilkuset krotnie słodszy od sacharozy. Jego kaloryczność jednak różni się, w zależności od producenta, ponieważ do stewii dodawane są substancje takie jak gliceryna czy maltodeksytryny. Kupując stewię należy sprawdzić dokładnie opis produktu: wielu producentów sprzedaje słodziki zawierające procentowy udział stewii, reklamując je jako stewię. Stewia posiada różnorodne mikroelementy, kwas foliowy, wykazuje działanie bakteriobójcze, może obniżać ciśnienie. Mankamentem, o którym wspominają osoby nie przepadające za tym słodzikiem, jest specyficzny posmak stewii. Niektóre osoby nie wyczuwają go jednak w ogóle.
  • maltitol - związek ten jest w smaku zbliżony do słodkości sacharozy. Jego wyróżnikiem na tle innych słodzików jest odporność na wysokie temperatury - dlatego z powodzeniem stosowany jest w piekarnictwie dla diabetyków, używa się go do produkcji lodów. Ze względu na kremową konsystencję, może również zastępować tłuszcze. Dlatego maltitol jest szczególnie wykorzystywany przy produkcji słodyczy dietetycznych. Jego stosowanie, podobnie jak i innych słodzików, nie jest obarczone poważnymi skutkami ubocznymi: może jednak powodować krótkotrwałą biegunkę, jeśli zostanie spożyty w dużych ilościach przez osobę nieoswojoną z tym słodzikiem.

Jakie są właściwości ksylitolu?

W przeciwieństwie do powszechnie znanych i stosowanych cukrów, jak fruktoza, glukoza, sacharoza czy laktoza, ksylitol nie fermentuje w przewodzie pokarmowym. Ma to dobre i złe strony. Zdecydowanie plusem takiej sytuacji jest fakt, że nie jest zamieniany na niebezpieczne dla szkliwa zębów kwasy w jamie ustnej. Minusem, że do jego fermentacji dochodzi dopiero na końcu jego drogi, w jelicie grubym. To u podatnych osób może prowadzić do nasilenia objawów takich jak gazy czy rozwolnienie. W większości jednak przypadków można tego uniknąć, przez stopniowe przyzwyczajanie organizmu do ksylitolu (porcje nie większe, niż na czubku łyżeczki dzień po dniu).

Ksylitol posiada niski indeks glikemiczny, co oznacza, że w przeciwieństwie do tradycyjnych cukrów, nie powoduje nagłych wyrzutów insuliny do krwi. Ponieważ jest bardzo słodki, a stosunkowo mało kaloryczny, stanowi ciekawą alternatywę dla cukru. Ksylitol znajduje zastosowanie w kosmetyce i w produktach do higieny jamy ustnej, ponieważ wykazuje działanie bakteriobójcze oraz nie prowadzi do rozwoju drożdżycy.

W jakiej postaci ksylitol jest najlepszy?

Ksylitol powszechnie dostępny jest w postaci dobrze rozpuszczalnego w płynach, białego proszku. Taka forma ksylitolu jest zdecydowanie najwygodniejsza do słodzenia herbaty czy kawy, a także wykorzystania przy dietetycznych wypiekach. W aptekach dostępne są również różnorodne preparaty z ksylitolem w formie spray'u - np. produkty do odświeżania i higieny jamy ustnej czy oczyszczania nosa i zatok.

Kaloryczność ksylitolu

Ksylitol jest zdecydowanie mniej kaloryczny niż jego tradycyjny odpowiednik. Przyjmuje się, że ta sama objętość ksylitolu jest nawet o 40 procent mniej kaloryczna, niż zwykłego cukru. Co ważne, w ostatecznym rozrachunku kaloryczność ksylitolu jest realnie jeszcze mniejsza, ponieważ jest on znacznie słodszy niż cukier, zatem używa się go mniej.

Ile kosztuje ksylitol?

Różne rodzaje ksylitolu są obecnie dostępne w sklepach i aptekach oferujących zdrową żywność. Nie jest to tania alternatywa dla cukru - podczas gdy opakowanie zwykłego cukru kosztuje kilka złotych, za tę samą objętość ksylitolu przyjdzie nam zapłacić kilkadziesiąt złotych. Należy jednak pamiętać, że ksylitol jest znacznie bardziej wydajny, ze względu na spotęgowane wrażenie słodkości.

Na co trzeba uważać stosując ksylitol? – wady

Ksylitol, chociaż jest obecnie dość powszechnie stosowany i jest uważany za substancję bezpieczną, ma jednak również wady. W nadmiernych ilościach, szczególnie w diecie osób cierpiących z powodu zespołu jelita drażliwego, może powodować biegunkę oraz bolesne wzdęcia. Dietetycy zwracają również uwagę na psychologiczny aspekt stosowania ksylitolu: chociaż bez wątpienia jest on substancją o mniejszej kaloryczności i mniej szkodliwą dla organizmu, niż zwykły cukier, również prowadzi do uzależnienia od słodkiego smaku. Stosowanie ksylitolu jako zamiennika cukru jest wskazane, jednak nie powinno być usprawiedliwieniem dla jedzenia dużej ilości słodkości. Reasumując, warto sięgać po ksylitol, jeśli normy cukru w krwi przekraczają te dopuszczalne, jesteśmy w trakcie diety odchudzającej lub mamy okazjonalnie ochotę na "coś słodkiego". Nie powinien on jednak stanowić stałego elementu naszego jadłospisu. Warto pamiętać, że cukier w diecie nie jest tak istotny, jak witaminy i minerały, a najlepszym jego źródłem są owoce czy produkty mleczne (uwaga: laktoza to cukier).

Jakie są główne zalety ksylitolu?

Podstawową zaletą ksylitolu jest to, że posiada indeks glikemiczny czternastokrotnie niższy od zwykłego cukru. To sprawia, że może być stosowany przez osoby, które szczególnie muszą uważać na cukier w diecie, czyli przez diabetyków i osoby będące na diecie odchudzającej. Jest również mniej kaloryczny - i to aż o 40 procent! Badania dowodzą również, że ksylitol ma działanie bakteriobójcze - dlatego jest pożądanym dodatkiem do past do zębów czy gum do żucia, gdyż może zapobiegać rozwojowi próchnicy. Istnieją dowody na to, że ksylitol wspomaga przyswajanie wapnia oraz, w odróżnieniu od tradycyjnego cukru, nie jest pożywką dla drożdżaków.

Zainteresował Cię ten artykuł? Sprawdź, jaki powinien być prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po posiłku!

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Przeziębienie i grypa

Grypa typu A – objawy, przebieg, leczenie i możliwe powikłania
Grypa należy do najczęściej występujących chorób wirusowych układu oddechowego. Szczególne wyzwanie epidemiologiczne stanowi przy tym grypa typu A, wywołująca infekcje u ludzi oraz innych gatunków ssaków i ptaków....

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Wirus RSV - objawy, przyczyny, leczenie. Lawinowo rośnie liczba zakażeń, jak się chronić?
Zachorowania na wirus RSV dostrzegalne są w okresie jesienno-zimowym, choć szczególny wzrost przypada zazwyczaj na styczeń i luty. Wirus RSV stanowi główną przyczynę zachorowania na choroby dróg oddechowych u dzieci....

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Serce i układ krążenia

Dieta na obniżenie cholesterolu - 10 produktów, które pomagają zbić cholesterol
Obecność zbyt wysokiego poziomu cholesterolu LDL we krwi jest zjawiskiem cywilizacyjnym. Z hipercholesterolemią zmaga się coraz większa część społeczeństwa, a do rozwoju problemu przyczyniają się czynniki zewnętrzne, jak nisko odżywcza dieta oraz mało...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Układ oddechowy

Wirus RSV u dzieci – objawy, badania, leczenie. Jak skutecznie ochronić dziecko przed zachorowaniem?
W okresie zwiększonego zachorowania dzieci są narażone na różnego typu choroby. Czasami zwykłe przeziębienie może się okazać czymś więcej np. wirusem RSV. Wirus RSV u dzieci w niektórych przypadkach prowadzi do niebezpiecznych powikłań.&n...

Odporność, wzmocnienie organizmu

Eozynofilia: o czym świadczą podwyższone eozynofile? Objawy, przyczyny, normy
Badanie krwi to jedno z podstawowych metod diagnostycznych wielu chorób. Za jego pomocą możliwe jest oznaczenie wielu parametrów, w tym eozynofilów. To jeden z rodzajów białych krwinek, które pełnią istotną funkcję w układzie odpornościowym człowieka, ...

Układ pokarmowy

Bulgotanie w brzuchu i przelewanie w jelitach – objawy, przyczyny, leczenie
Bulgotanie, przelewanie się, dziwne, głośne burczenie i przewracanie w brzuchu to nie tylko kłopotliwe i krępujące, ale również niepokojące objawy. Mogą wystąpić zarówno w dzień, jak i w nocy. Zazwyczaj stanowią całkowicie niegroźny ...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Przeziębienie i grypa

Katar i zatkany nos częste objawy przeziębienia: 5 skutecznych sposobów jak szybko odblokować zatkany nos?
Zatkany nos to jedna z najbardziej uciążliwych dolegliwości towarzyszących przeziębieniom i infekcjom górnych dróg oddechowych. Utrudnia swobodne oddychanie, zaburza sen i obniża komfort życia. Na szczęście...

Układ pokarmowy

Zaburzenia pracy jelit – przyczyny, objawy, leczenie
Zaburzenia pracy jelit to częsty problem, który może objawiać się bólem brzucha, wzdęciami, biegunkami lub zaparciami. Ich przyczyny są różnorodne – od nieprawidłowej diety ...

Układ oddechowy

Wirus hMPV - cichy sprawca infekcji dróg oddechowych: co musisz wiedzieć od objawów po diagnostykę i leczenie
Ludzki metapneumowirus (hMPV) to stosunkowo mało znany, lecz powszechnie występujący patogen, który wywołuje infekcje dróg oddechowych. Choć objawy zakażenia przypominają grypę lub przeziębienie, wirus ten ...

Choroby skóry

Blizny po trądziku – jak się ich pozbyć? Skuteczne zabiegi i polecane produkty
Blizny potrądzikowe to problem, z którym boryka się wiele osób, niezależnie od wieku. Choć trądzik sam w sobie może być uciążliwy, to często jego skutki w postaci blizn są jeszc...

Choroby i dolegliwości

Nietrzymanie moczu w nocy – jak odzyskać spokojny sen?
Nietrzymanie moczu to dolegliwość, która może dotknąć każdego, niezależnie od wieku i płci. Statystycznie, zmagają się z nią częściej kobiety, przede wszystkim ze względu na anatomię u...

Odporność, wzmocnienie organizmu

Jakie witaminy i suplementy zażywać po 65. roku życia? Ranking najlepszych produktów dla seniora na 2025 rok
Z wiekiem organizm zmienia swoje potrzeby żywieniowe i może mieć trudności z przyswajaniem niektórych składników odżywczych. Właściwie dobrana suplementacja może znacząco wpłynąć na jakość życia seniorów, wspierając ich zdrowie i d...

Układ nerwowy

Jak zwiększyć poziom testosteronu? Naturalne metody i najlepsze boostery testosteronu
Testosteron to kluczowy hormon występujący zarówno u mężczyzn, jak i kobiet, który wpływa nie tylko na libido i samopoczucie, ale ma znacznie szersze spektrum działania na organizm. Utrzymanie jego prawidłowego poziomu jest możliwe dzięki...

Układ rozrodczy i moczowy

Dieta przy dnie moczanowej – co jeść, a czego unikać, aby złagodzić objawy choroby?
Dna moczanowa, znana również jako artretyzm lub podagra, to przewlekła choroba zapalna dotykająca około 1% populacji. Charakteryzuje się stanami zapalnymi stawów i nerek, spowodowanymi nadmiernym gromadzeniem się kwasu moczowego w organiz...

Pierwsza pomoc

Zawał serca – objawy, przyczyny i rozpoznanie na wczesnym etapie
Współczesny styl życia - ciągły pośpiech, stres i niezdrowe nawyki - może mieć poważny wpływ na zdrowie, szczególnie na nasze serce. Zawał mięśnia sercowego pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów w Polsce i na świecie....

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem