![Płukanie zatok – kiedy i jak je wykonywać? Czy to bolesne? - zdjęcie](https://www.wapteka.pl/blog_zdjecia/plukanie-zatok-kiedy-i-jak-je-wykonywac-czy-to-bolesne.webp?20240724104239)
Kluczowe wnioski z artykułu:
- Irygacja stanowi skuteczną metodę leczenia w czasie występowania stanów zapalnych błon śluzowych nosa i zatok.
- Oczyszczanie zatok jest w pełni bezpieczne i bezbolesne, dzięki czemu może być przeprowadzone w warunkach domowych.
- Podczas oczyszczania zatok można skorzystać z izotonicznych i hipertonicznych roztworów soli fizjologicznej oraz wody utlenionej.
- W przypadku nasilenia objawów warto zdecydować się na płukanie zatok metodą Proetza w gabinecie lekarskim.
Na czym polega płukanie zatok?
Płukanie jam nosowych oraz zatok przynosowych solą fizjologiczną stanowi jedną z podstawowych metod leczenia stanów zapalnych i alergicznego nieżytu nosa. Zabieg polega na wprowadzaniu do przewodu nosowego odpowiednio dobranego płynu o właściwościach oczyszczających i nawilżających. Płyn wtłaczany jest synchronicznie przez jeden otwór nosowy i jednocześnie odsysany przez drugi. Procedurę można przeprowadzić zarówno w warunkach domowych, jak i w gabinecie lekarskim.
Do płukania zatok można wykorzystać:
- izotoniczną wodę morską,
- hipertoniczne roztwory soli fizjologicznej,
- wodę utlenioną.
Irygacja zatok izotoniczną wodą morską do nosa najczęściej stosowana jest w przypadku infekcji o charakterze alergicznym. Roztwór skutecznie usuwa alergeny oraz substancje drażniące, ułatwiając wydmuchiwanie zalegającej wydzieliny. W przypadku stanów zapalnych przydatny może okazać się także hipertoniczny roztwór soli fizjologicznej. Płukanie zatok pozwala na natychmiastowe oczyszczenie błon śluzowych oraz usunięcie mediatorów stanu zapalnego. Roztwór zmniejsza przy tym obrzęk śluzówki oraz usprawnia transport śluzowo-rzęskowy.
Odpowiedzmy teraz na pytanie, jak zrobić roztwór do płukania zatok w domu. W tym celu możesz wykorzystać wodę utlenioną, która rozrzedzi zalegającą wydzielinę. Dodaj kilka kropli wody utlenionej o 3% stężeniu do letniej wody. Tak przygotowany roztwór pomoże w łagodzeniu objawów zapalenia zatok.
Kiedy zaleca się wykonanie oczyszczania zatok?
Irygacja przyniesie ulgę w przypadku występowania infekcji o podłożu wirusowym i bakteryjnym. Choroby układu oddechowego sprzyjają powstawaniu zalegającej w ujściach zatok wydzieliny. Płukanie nosa i zatok sprawdzi się również w przypadku alergicznego nieżytu nosa oraz pomocniczo w przypadku przewlekłych stanów zapalnych, które mogą pojawiać się wskutek nieprawidłowej budowy anatomicznej. Pomocniczo warto sięgnąć jednocześnie po leki na katar dostępne bez recepty.
Jak prawidłowo przeprowadzić irygację zatok w domu?
Metody irygacji można podzielić ze względu na stosowane ciśnienie oraz objętość wtłaczanego płynu. Jeśli planujesz samodzielne przeprowadzanie zabiegu, możesz zdecydować się na skorzystanie z wody morskiej w sprayu lub irygatora. Do metod wykorzystujących niskie ciśnienie zaliczamy zabiegi przeprowadzane z wykorzystaniem dzbanka neti oraz podawanie roztworu przez strzykawki. Wygodnym sposobem jest korzystanie z gotowych zestawów do płukania zatok, składających się z elastycznej butelki oraz odpowiednio sporządzonego roztworu.
Jak oczyścić zatoki przy pomocy roztworu soli fizjologicznej? Irygację należy przeprowadzać nad umywalką lub wanną. Gruszkę wypełnioną roztworem przykładamy do wybranej dziurki, głowę natomiast przechylamy w kierunku przeciwnego ramienia, co pozwoli na usunięcie płynu przez drugi otwór nosowy. Następnie należy zmienić stronę. Pamiętaj o tym, aby wypluć roztwór, który przedostanie się do jamy ustnej. Po zabiegu dokładnie wydmuchaj nos. Jeśli planujesz skorzystać z gotowych zestawów do irygacji, przestrzegaj zaleceń producenta.
Skuteczność płukania zatok – co mówią badania?
Irygacja nosa i zatok stanowi jedną z najchętniej wybieranych metod leczenia. Oczyszczanie zatok przynosi natychmiastową ulgę, umożliwiając szybkie rozrzedzenie i usunięcie wydzieliny. Co więcej, odpowiednio przygotowany roztwór wykazuje działanie antyseptyczne i antybakteryjne, zmniejszając ryzyko dalszego rozwoju infekcji. Gotowe roztwory do płukania zatok wzbogacone są często dodatkowymi składnikami aktywnymi o właściwościach łagodzących i regenerujących.
Czy płukanie zatok jest bezpieczne dla każdego?
Płukanie zatok zarówno w domu, jak i irygacja w gabinecie lekarskim jest w pełni bezpieczna i bezbolesna. Warto jednak pamiętać o tym, że nieprawidłowo przeprowadzone oczyszczanie zatok przy pomocy dużych objętości płynu może prowadzić do zapalenia ucha środkowego. Irygacje można przeprowadzać nawet kilka razy na dobę. Zabieg sprawdzi się przy tym w codziennym życiu, pozwalając na zachowanie higieny nosa.
Gdy domowe zabiegi nie wystarczają, czyli kiedy udać się na oczyszczanie zatok u lekarza?
Oczyszczanie zatok można przeprowadzić także w gabinecie lekarskim. Na wizytę u laryngologa warto zdecydować się w przypadku problemów z samodzielną irygacją oraz w czasie szczególnego nasilenia objawów. Jak oczyścić zatoki z flegmy? Najlepszym rozwiązaniem może okazać się stosowane przez lekarzy płukanie zatok metodą Proetza. W czasie zabiegu pacjent leży na wznak, z lekko przechyloną na bok głową. Lekarz wprowadza roztwór chlorku soli przez jedną dziurkę przy pomocy dyszy. Płyn jest jednocześnie odsysany przez drugą dziurkę. Zabieg jest bezbolesny, jednak może towarzyszyć mu uczucie rozpierania wnętrza czaszki.
Jeśli domowe sposoby nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, warto sięgnąć po wielkoskładnikowe leki na zatoki, które pomogą w udrożnieniu przewodów nosowych oraz zmniejszą inne objawy, w tym ból głowy i uczucie rozpierania twarzy.
Źródła:
- Eliza Brożek-Mądry, Zuzanna Steć, Zofia Burska, Wojciech Wadowski, Antoni Krzeski, Jak płukać jamy nosa?, Pol Otorhino Rev, Vol. 11, Nr 2/2022, DOI: 10.5604/01.3001.0015.8972.
- Jerzy Manasterski, Magdalena Czajczyńska, Leczenie przewlekłego zapalenia zatok przynosowych, Hygeia Public Health, vol. 56, nr 1/2021.
- Piotr Brzózka, Płukanie zatok - jak i czym płukać zatoki w domu?, https://www.medme.pl/artykuly/plukanie-zatok-jak-i-czym-plukac-zatoki-w-domu,69597.html (dostęp 09.07.2024).
- Katarzyna Stańska, Anna Tuszyńska, Martyna Waniewska-Łęczycka, Antoni Krzeski, Skuteczność płukania jam nosa w terapii zapaleń zatok przynosowych, https://magazynorl.pl/wp-content/uploads/2021/06/2016_wydspec_grudzien.pdf (dostęp 09.07.2024).
- Piotr Wardas, Jarosław Markowski, Agnieszka Piotrowska-Seweryn, Przegląd aktualnych wytycznych w zakresie diagnostyki i leczenia zapaleń zatok przynosowych z praktycznym komentarzem, Forum Medycyny Rodzinnej, vol. 8, nr 4/2014.
Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.