Żywokost lekarski (kosztywał) – maść, olej i nalewka. Jakie właściwości, zastosowanie oraz działanie ma żywokost?

Żywokost lekarski (kosztywał) – maść, olej i nalewka. Jakie właściwości, zastosowanie oraz działanie ma żywokost? - zdjęcie

Żywokost lekarski należy do nieco zapomnianych roślin leczniczych. Jego właściwości znano już w czasach starożytnych. Z powodzeniem stosowano go przy złamaniach oraz oparzeniach i odmrożeniach. Obecnie przeżywa odrodzenie. Co warto wiedzieć o tej roślinie?

Czym jest żywokost lekarski (kosztywał)?

Żywokost lekarski (Symphutym officinale L.) znany w tradycji ludowej jako „kosztywał” i „żywy gnat” jest rośliną wieloletnią z rodziny szorstkolistnych (Boraginaceae). Rośnie prawie w całej Europie (z wyjątkiem krańców północnych i południowych) oraz Azji (aż po wschodnią Syberię). W Polsce można go spotkać nad brzegami rzek i jezior, w wilgotnych rowach oraz na mokrych łąkach całego niżu i rejonu podgórskiego.

Jak wygląda żywokost?

Łodyga rośliny osiąga długość około 1 metra. Jest prosto wzniesiona, kanciasta, z wieloma odgałęzieniami. Liście rośliny są bardzo długie (ok. 50 cm), szorstkie, owłosione i bardzo ostro zakończone. Kwiaty zwykle zwisają i mają kolor purpurowo-fioletowy lub biały. Część leczniczą rośliny stanowi głównie długi (ok. 80 cm), gruby i rozgałęziony korzeń grubości kciuka, który z zewnątrz jest ciemno-brązowy (prawie czarny), a w środku biały lub żółty. Po jego rozcięciu wydziela się lepki, tłusty śluz. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń żywokostu wykopywany na jesieni lub wiosną w drugim oraz trzecim roku wegetacji, z upraw lub stanu naturalnego oraz świeże liście.

Jakie właściwości ma żywokost lekarski?

Korzeń żywokostu (Radix Symphyti) zawiera około 1,5% alantoiny, 6,5% garbników, 10-15% śluzu, kwasy wielofenolowe (chlorogenowy, kawowy i litospermowy), skrobię, asparaginę, -sytosterol, związki cukrowe, aminokwasy, olejki eteryczne oraz sole mineralne (z dużą ilością krzemu). Tak bogaty skład sprawia, że korzeń i jego wyciągi przyjmowane doustnie działają powlekająco, regenerująco i ściągająco na błony śluzowe żołądka i jelit. Ponadto, zmniejszają i hamują mikrokrwawienia z uszkodzonych naczyń włosowatych w przewodzie pokarmowym, zmniejszają stan zapalny i ułatwiają zabliźnianie ubytków spowodowanych owrzodzeniem. Hamują także proces zanikania błon śluzowych żołądka i jelit u osób w podeszłym wieku. Badania kliniczne wykazały również wysoką skuteczność przy wypełnianiu ubytków kostnych po złamaniach, między innymi przez zwiększenie liczby leukocytów obojętnochłonnych oraz pobudzanie mechanizmów obronnych. Stwierdzono także, że wyciąg z korzenia żywokostu wpływa korzystnie na błony śluzowe, dlatego można go stosować do płukania jamy ustnej i gardła. W niektórych rejonach Austrii i Niemiec liście żywokostu zanurza się w cieście na omlety i wypieka.

Żywokost lekarski na stawy

Stwierdzono zbawienny wpływ nalewki z żywokostu na obrzęki, stany zapalne choroby zwyrodnieniowe stawów. Nawet w przypadkach, kiedy zawiodą wszystkie metody stosowane przez lekarzy, żywokost potrafi zdziałać prawdziwe cuda. Wcierany w chory staw i sąsiadujące z nim kości i mięśnie przywraca ruchliwość stawów i je regeneruje. Podobny wpływ wywierają zaparzone liście żywokostu. Na stawy przykłada się ciepłą papkę sporządzoną z liści. Działa bardzo szybko i skutecznie w przypadku skręcenia, zwichnięcia i przeciążenia stawu. Pomaga również przy deformacjach stawów i wystających kostkach na rękach i stopach. Liście żywokostu można również stosować jako dodatek do kąpieli w chorobach reumatycznych, dnie moczanowej, bólach kostnych, uszkodzeniach dysku międzykręgowego oraz żylakach i złamaniach kości.

Maść z żywokostu – jak przygotować i jakie są jej właściwości?

Zewnętrzne stosowanie żywokostu na uszkodzoną skórę przyspiesza ziarninowanie, dlatego wykorzystuje się go do sporządzania maści. Można ją z powodzeniem stosować na rany, owrzodzenia, otarcia, oparzenia, odmrożenia, owrzodzenia żylakowe nóg, egzemy i odleżyny, również u zwierząt. Maść z żywokostu można kupić w każdej aptece, ale łatwo sporządzić ją domowym sposobem.

Żywokost – maść

Cztery do sześciu świeżych, umytych korzeni żywokostu należy pociąć na mniejsze kawałki, włożyć do garnka i krótko przesmażyć z około 250 gramami czystego smalcu, po czym pozostawić na noc. Następnego dnia całość ogrzać, przecedzić przez ściereczkę i wycisnąć. Przełożyć do małych słoiczków i po wystygnięciu gotową maść żywokostową przechowywać w lodówce.

Zobacz także: Pielęgnacja ciała

Nalewka z żywokostu – jak przygotować i jakie są jej właściwości?

Nalewka z żywokostu stosowana do nacierania chorych stawów i kończyn skutecznie przywraca ich ruchliwość i likwiduje obrzęki oraz stan zapalny. Leczy również reumatyzm, dyskopatię, schorzenia kręgosłupa, stany zapalne ścięgien oraz pomaga przy złamaniach kości.

Nalewka z żywokostu na spirytusie

Korzenie żywokostu należy umyć i wyszorować szczotką. Następnie pociąć na małe kawałki i przełożyć do butelki, aby ściśle ją wypełniły, aż po szyjkę. Teraz trzeba je zalać spirytusem rozcieńczonym pół na pół z wodą lub żytniówką (płyn musi zakrywać wszystkie korzenie). Butelka musi zostać zakręcona i pozostawiona na 14 dni w ciepłym miejscu (na słońcu lub w pobliżu kaloryfera czy pieca).

Na co trzeba uważać, stosując żywokost? – przeciwwskazania

Żywokost lekarski zawiera toksyczne alkaloidy pirolizydynowe (symfytynę, echimidynę, likopsaminę, acetylolikopsaminę, lasiokarpinę, N-tlenek heliosupiny), których wykrycie spowodowało znaczne zmniejszenie zainteresowania rośliną na długie lata. Stwierdzono, że długotrwałe przyjmowanie preparatów z kosztowałem powoduje stopniowe uszkodzenia miąższu wątroby, polegające na powiększaniu jego komórek, powstawaniu zwłóknień i przerastaniu tkanki w przewodach żółciowych, co w końcu może doprowadzić do marskości wątroby, zwiększając ryzyko powstania nowotworu. Na szczęście roślinę przywrócono do łask, ponieważ badania kliniczne wykazały, że stosowana zewnętrznie jest całkowicie bezpieczna. W aptekach i sklepach zielarskich dostępne są gotowe preparaty z kosztywału, jak np. maść i olej z żywokostu czy olej żywokostowy z gojnikiem stosowany na odmrożenia.

Jak uprawiać żywokost lekarski?

Kosztywał należy do jednego z najlepszych ziół, jakie oferuje natura. Doraźnie można nawet stosować okłady przygotowane ze świeżych liści żywokostu. Wystarczy je zerwać, zgnieść, przyłożyć na zranione czy stłuczone miejsce, zabandażować i pozostawić na godzinę na skórze. Z uwagi na cenne właściwości lecznicze, praktycznie w każdym ogrodzie powinien rosnąć żywokost. Korzeń dostępny jest w sklepach ogrodniczych. Można też uprawiać go z nasion, które wysiewa się jesienią lub wiosną. Żywokost jest gatunkiem mrozoodpornym.

Należy dodać, że oprócz cennych właściwości leczniczych pełni również funkcję ozdobną – nadaje ogrodowi naturalistyczny charakter. Można go również wykorzystać do produkcji naturalnego nawozu i preparatu do ochrony roślin. Kwitnienie żywokostu przypada na maj i czerwiec. Kwiaty mają rurkowato-dzbanowaty kształt, purpurową barwę (czasem białą lub kremową) i zebrane są w zwisające kwiatostany. Owocem żywokostu jest lśniąca, czarna rozłupka. W sprzedaży dostępne są atrakcyjne odmiany rośliny: Aureum o liściach przebarwiających się na złoto oraz Purpureum o pełnych kwiatach. Kosztywał jest łatwy w uprawie, może rosnąć zarówno na stanowisku słonecznym, jak i częściowo zacienionym. Ważne, aby podłoże było żyzne i dość wilgotne (nie znosi suszy).

Ile kosztuje żywokost?

Preparaty z kosztywału nie są drogie. Maść żywokostową można kupić za około 20 złotych za 100 ml, czysty olej z żywokostu kosztuje około 20 złotych za 100 ml, a żywokost z gojnikiem około 15 złotych za 100 ml.

Maść z żywokostu, czy nalewka z tej cennej rośliny leczniczej powinna znajdować się w każdej apteczce domowej.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Serce i układ krążenia Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...
Zdrowy tryb życia Czosnek niedźwiedzi – stosowanie, właściwości, uprawa. Co musisz wiedzieć o czosnku niedźwiedzim?
Każdy z nas wie, jak cenne właściwości lecznicze posiada czosnek pospolity. Nie wszyscy jednak wiedzą, że pod względem zawartości pewnych substancji przewyższa go czosnek niedźwiedzi. Jeszcze do niedawna traktowany był jako ciekawostka prz...
Informacje dla pacjenta Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...
Informacje dla pacjenta Rzeżucha – wartości odżywcze i właściwości lecznicze. Jak uprawiać rzeżuchę w domu?
Rzeżucha wielu osobom kojarzy się wyłącznie ze świętami wielkanocnymi. Okazuje się jednak, że ta niepozorna roślina jest bogatym źródłem witamin i minerałów, dlatego warto włączać ją do diety przez cały rok.Rzeżucha – czym jest?...
Odporność, wzmocnienie organizmu Eozynofilia: o czym świadczą podwyższone eozynofile? Objawy, przyczyny, normy
Badanie krwi to jedno z podstawowych metod diagnostycznych wielu chorób. Za jego pomocą możliwe jest oznaczenie wielu parametrów, w tym eozynofilów. To jeden z rodzajów białych krwinek, które pełnią istotną funkcję w...
Informacje dla pacjenta Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o <span...
Sport i fitness Kreatyna – działanie, rodzaje, właściwości i efekty suplementu dla sportowców
Kreatyna to związek azotowy, który znajduje się przede wszystkim w mięśniach człowieka. Co ciekawe, nazwa pochodzi od greckiego słowa "keras", które oznacza mięso. To właśnie ono jest najważniejszym źródłem kreatyny w naszej diecie...
Układ pokarmowy Bulgotanie w brzuchu i przelewanie w jelitach – objawy, przyczyny, leczenie
Bulgotanie, przelewanie się, dziwne, głośne burczenie i przewracanie w brzuchu to nie tylko kłopotliwe i krępujące, ale również niepokojące objawy. Mogą wystąpić zarówno w dzień, jak i w nocy. Zazwyczaj stanowią całkowicie niegroźny ...
Serce i układ krążenia Dieta na obniżenie cholesterolu - 10 produktów, które pomagają zbić cholesterol
Obecność zbyt wysokiego poziomu cholesterolu LDL we krwi jest zjawiskiem cywilizacyjnym. Z hipercholesterolemią zmaga się coraz większa część społeczeństwa, a do rozwoju problemu przyczyniają się czynniki zewnętrzne, jak nisko odżywcza dieta oraz mało...

Choroby i dolegliwości Choroba Hashimoto – jakie są objawy, przyczyny i leczenie? Co warto wiedzieć o zespole Hashimoto?
Choroba Hashimoto to najczęstsza przyczyna niedoczynności tarczycy, będąca przewlekłym schorzeniem układu immunologicznego. Oto najważniejsze informacje na temat jej objawów, diag...
Układ nerwowy Drętwienie kończyn – przyczyny, diagnostyka i co robić, gdy następuje u nas ból i drętwienie stóp i rąk?
Drętwienie kończyn, zimne stopy i dłonie czy uczucie ciężkich nóg to zazwyczaj objawy, które nie powinny napawać lękiem. Zdarzają się jednak sytuacje, w których ...
Serce i układ krążenia Przyczyny bólu w klatce piersiowej - objawy kłucia w okolicach serca
Ból w klatce piersiowej może pojawić się z wielu przyczyn. Nasz organizm daje w ten sposób znak, że dzieje się coś nieprawidłowego. Większość przypadków nie jest gro...
Dieta i odchudzanie Wrotycz pospolity zastosowanie w lecznictwie - działanie w medycynie
Działanie wrotyczu pospolitego jest wykorzystywane od setek lat w ziołolecznictwie, czyli dziedzinie medycyny alternatywnej stosującej naturalne sposoby leczenia opierające się na roślinach i...
Układ rozrodczy i moczowy Co oznacza plamienie przed okresem? Zaburzenia i choroby związane z upławami
Plamienie przed okresem może zwiastować pojawienie się miesiączki, lecz jeśli występuje niezależnie od niej, wymaga szerszej diagnostyki. Nie zawsze stanowi ono powód do niepo...
Informacje dla pacjenta Poziomu cukru we krwi - jakie są normy cukru?
O swoje zdrowie powinien dbać każdy. Wczesne wykrycie nieprawidłowości i skuteczna diagnoza bardzo często pozwalają uniknąć poważnych problemów zdrowotnych. Nie wolno lekceważyć n...
Układ pokarmowy Zespół SIBO - objawy i leczenie. Co jeść, a co wyeliminować z diety?
Bakterie — to one zamieszkują nasze jelita. Ich odpowiednie szczepy warunkują odporność organizmu, jego zdolność do przyswajania cennych witamin i minerałów, a także nie...
Choroby i dolegliwości Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obec...
Choroby zakaźne i pasożytnicze Szkarlatyna - objawy, przyczyny. Jak leczyć szkarlatynę?
Jedną z typowych chorób wieku dziecięcego, rozpowszechnioną na całym świecie, jest szkarlatyna. Zazwyczaj pojawia się u dzieci w wieku przedszkolnym, w okresie jesienno-zimowy...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem