Bakterie w moczu: przyczyny, objawy, interpretacja wyników i sposoby leczenia zakażeń układu moczowego

Bakterie w moczu: przyczyny, objawy, interpretacja wyników i sposoby leczenia zakażeń układu moczowego - zdjęcie
W prawidłowo funkcjonującym układzie moczowym nie występują bakterie, dlatego ich obecność świadczy o rozwoju stanu patologicznego. W medycynie ten stan określa się jako bakteriomocz. Wyodrębnione zostały dwa stany bakteriomoczu. Mowa o bakteriomoczu znamiennym, który jest symptomem zakażenia, i o bakteriomoczu bezobjawowym, który nie przyczynia się do rozwoju innych dolegliwości. Bakteriomocz częściej dotyka kobiety niż mężczyzn.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • na jakiej podstawie rozpoznawany jest bakteriomocz,
  • co powoduje, czym się objawia i jakie skutki niesie za sobą bakteriomocz,
  • jak można zapobiec bakteriomoczowi,
  • jakie konsekwencje powodują bakterie w moczu u kobiet w ciąży,
  • jak przebiega leczenie.

Zachęcamy do zapoznania się z artykułem: o czym świadczy obecność ketonów w moczu.

Kryteria rozpoznawania bakteriomoczu i normy liczbowe

W oparciu o rodzaje zakażenia układu moczowego zostały wyodrębnione różne kryteria mikrobiologiczne, które umożliwiają postawienie rozpoznania. Ich ujednolicenie nie jest możliwe ze względu na różnice w odniesieniu do czynników ryzyka, przebiegu choroby, czy też rokowania wynikające z rodzaju zakażenia układu moczowego (ZUM). W rezultacie zdecydowano się na przyjęcie różnych kryteriów mikrobiologicznych. Pozwalają określić wielkość tzw. bakteriomoczu znamiennego, czyli ilości żywych bakterii (CFU- jednostek tworzących kolonię) danego szczepu znajdujących się w 1 ml moczu, a jednostką wykorzystywaną do opisywania wyniku jest CFU/ml. Nowe wartości umożliwiające rozpoznanie ZUM kształtują się następująco:

  • posiew moczu wyniki 10^3 co oznacza, że w moczu znajduje się ponad 1000 jednostek bakterii tworzących kolonię w 1 ml moczu, a mocz do badania pobrany jest ze środkowego strumienia, a u pacjenta występują objawy pęcherza moczowego.
  • posiew moczu wyniki 10^4 co oznacza, że w moczu znajduje się ponad 10000 jednostek bakterii tworzących kolonię w 1 ml moczu w próbce pobranej ze środkowego strumienia. Wynik ten interpretowany jest w przypadku wystąpienia objawów ostrego odmiedniczkowego zapalenia.
  • ≥105 CFU/ml - w trakcie powikłanego ZUM w próbce pochodzącej ze środkowego strumienia,
  • ≥102 CFU/ml w próbce moczu pozyskanej podczas jednorazowego wprowadzenia cewnika do pęcherza moczowego,
  • każda wartość CFU, która została ujawniona poprzez nadłonowe nakłucie pęcherza moczowego.

Ponadto występuje także definicja bakteriomoczu bezobjawowego, czyli braku objawów klinicznych zakażenia układu moczowego. Nie jest to powód do wdrożenia leczenia ZUM, poza kobietami w ciąży i osobami przed interwencjami urologicznymi.

Mocz u zdrowego człowieka powinien pozostawać jałowy, dlatego przyjmuje się, że posiadana przez bakterie w moczu norma wynosi 0. Równocześnie pojedyncze bakterie w moczu czy nieliczne bakterie w moczu nie są powodem do obaw, ale wymuszają konieczność ponownego przeprowadzenia badania w okresie wskazanym przez lekarza. Ewentualnie może być zlecone badanie moczu z posiewem. Wówczas lekarz z dużą łatwością dokonuje interpretacji i dostosowuje leczenie. Przykładowo, klebsiella pneumoniae w moczu świadczy o infekcji układu moczowego. A citrobacter koseri w posiewie moczu oznacza zakażenie dróg moczowych bakteriami z jelita grubego. Z kolei bakterie ziarniaki w moczu świadczą o niewłaściwym pobraniu próbki do pojemnika i zanieczyszczeniu za pomocą bakterii bytujących na skórze.

Objawy i skutki bakteryjnego zakażenia układu moczowego

Bakterie w moczu mogą, lecz nie muszą być powodem odczuwanych dolegliwości przez pacjenta. Jeżeli są one odczuwalne, to najczęściej objawy przybierają postać:

  • bólu brzucha,
  • bólu i pieczenia podczas oddawania moczu,
  • trudność w oddawaniu moczu (dyzuria),
  • częstomocz,
  • uczucie pieczenia w okolicy cewki moczowej,
  • posiadanie uciążliwego uczucia parcia na pęcherz,
  • ból głowy, gorączka,
  • nudności i wymioty,
  • spadek samopoczucia, rozdrażnienia.

W przypadku małych dzieci nie zawsze są obserwowane objawy związane z oddawaniem moczu. Najczęściej występuje u nich gorączka, wymioty, nudności, biegunka, senność, utrata apetytu. Jednocześnie zmianie ulega kolor i zapach moczu, które wskazują na konieczność przeprowadzania badania moczu z posiewem.

Jakie czynniki sprzyjają zakażeniom bakteryjnym w układzie moczowym?

Wykrycie bakterii w moczu jest dowodem na zakażenie układu moczowego. Bakterie docierają do dróg moczowych, a następnie dochodzi do ich namnażania, co skutkuje rozwojem stanu zapalnego. Zakażenie bakteriami może doprowadzić do zapalenia pęcherza lub nerek. Bakterie w moczu mogą wystąpić w konsekwencji wielu różnych czynników. Wśród najczęściej występujących zalicza się:

  • wyższy wiek,
  • okres menopauzy,
  • cukrzycę,
  • ciążę,
  • przyjmowanie niektórych leków, np. immunosupresyjnych, steroidowych,
  • zbyt rzadkie oddawanie moczu,
  • upośledzona praca układu immunologicznego,
  • występowanie innych stanów zapalnych w organizmie,
  • cewnikowanie,
  • utrzymywanie niewłaściwej higieny,
  • kąpanie się w zakażonych zbiornikach wodnych,
  • występowanie wad anatomicznych,
  • zaparcia.

Bakterie w moczu - jakie badanie należy wykonać?

Obecność bakterii w moczu diagnozowana jest w oparciu o dwa rodzaje testów. Najczęściej lekarze decydują się na zlecenie analizowania uryny. W trakcie diagnostyki określana jest także obecność białych i czerwonych krwinek w moczu, co może wskazywać na infekcję. Drugim rodzajem przeprowadzanego badania jest przesiew uryny. Umożliwia określenie rodzaju bakterii występujących w moczu. Poznanie, jakie bakterie bytują w moczu, umożliwia dopasowanie leczenia. Przykładowo, Enterococcus spp w moczu wskazuje na prawdopodobne zakażenie pęcherza moczowego i zapalenie cewki moczowej, a wynik enterococcus spp w moczu 10^2 oznacza konieczność zastosowania antybiotykoterapia.

Zapobieganie bakteryjnym zakażeniom układu moczowego

Osoby zastanawiające się jak zapobiegać bakteryjnemu zakażeniu układu moczowego i jak wypłukać bakterie z moczu, powinny skoncentrować się na codziennym wypijaniu odpowiedniej ilości wody. U osób mających zdiagnozowane zakażenia, rekomendowane jest wypijanie nawet 1-1,5 litra wody więcej niż zazwyczaj. W profilaktyce ZUM rekomendowane jest spożywanie naturalnych soków, które zawierają bardzo duże ilości witaminy C. Skuteczne są również herbatki ziołowe. Kluczowe jest przestrzeganie zasad prawidłowej higieny okolic intymnych, a szczególnie po wypróżnieniu czy po stosunku. Istotne jest, aby regularnie opróżniać pęcherz moczowy.

Ryzyko i konsekwencje bakteriomoczu u kobiet w ciąży

Wśród praktykowanych Standardów Opieki Okołoporodowej, rekomendowane jest, aby każda kobieta w ciąży, raz w miesiącu miała przeprowadzone badanie ogólne moczu. Pozwala to na szybkie wykrycie zakażenia i zastosowanie leczenia. W okresie ciąży dostrzegalne jest większe narażenie na zakażenie dróg moczowych z powodu zastoju moczu w pęcherzu moczowym, zmiany pH czy też wyższego stężenia glukozy. Symptomy są tożsame jak w przypadku osób niebędących w ciąży. Bakteriomocz u kobiet w ciąży wymaga bezzwłocznego wdrożenia leczenia, nawet przy braku objawów. Pozwala to uniknąć powikłań groźnych dla kobiety i dziecka. Wśród nich znajduje się ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek, które może być powodem porodu przedwczesnego i niską masą urodzeniową dziecka. Nieleczony bakteriomocz może doprowadzić do niewydolności nerek. W leczeniu stosowana jest najczęściej penicylina, celfalosporyna, a po 12 tygodniu ciąży dopuszczalne jest zastosowanie nitrofuratoniny.

Antybiotykoterapia i inne zalecenia lecznicze oraz suplementacja wspomagająca leczenie

Obecność bakterii w moczu wymaga wdrożenia odpowiedniego leczenia, które umożliwi zabicie bakterii i zwalczenie infekcji. W tym celu stosowane są antybiotyki, które przepisywane są na receptę przez lekarza. Najczęściej stosowane są lekarstwa zawierające: nitrofurantoinę, sulfonamidy, amoksycylinę, cefalosporyny, trimetoprim/sulfametoksazol, doksycyklinę i chinolony. W niektórych przypadkach, np. enterococcus faecalis w moczu 10^5, konieczne jest zastosowanie terapii skojarzonej, ponieważ sam antybiotyk może nie podołać zabiciu wszystkich bakterii.

Przyjmowanie antybiotyku powinno odbywać się ściśle z zaleceniami lekarza. Nie należy przerywać terapii po ustąpieniu objawów i po poprawie samopoczucia. Podjęcie decyzji o przedwczesnym zakończeniu kuracji może skutkować niecałkowitym wyleczeniem i późniejszym nawrotem infekcji.

W sprzedaży dostępny jest cały szereg leków rekomendowanych jako środki na zakażenie dróg moczowych. Występują w formie tabletek, płynów czy saszetek do rozpuszczenia w wodzie. Rekomendowane jest również przyjmowanie suplementów zawierających w składzie żurawinę, która jest nieoceniona w kontekście zdrowego funkcjonowania układu moczowego. Korzystne działanie wykazują także nasiadówki, czyli ciepłe i ziołowe kąpiele przygotowane z naparu z liści brzozy, pokrzywy, skrzypu czy korzenia lubczyku.

Profilaktyka - jak uniknąć bakteryjnego zakażenia układu moczowego?

W wielu przypadkach można uniknąć zakażeniom układu moczowego poprzez wdrożenie zasad dobrej higieny, co ma szczególne znaczenie w przypadku kobiet. U pań cewka moczowa jest krótsza i znajduje się bliżej odbytu. Przede wszystkim kluczowe jest, aby po wypróżnieniu wycierać się od przodu do tyłu, aby nie przenosić bakterii. Ważne jest także, aby w trakcie cyklu menstruacyjnego często zmieniać podpaski i tampony. Elementem profilaktyki jest także codzienne picie wody. Docelowa ilość powinna oscylować pomiędzy 1,5 a 3 litrami każdego dnia, a ostateczna ilość uzależniona jest od wagi i aktywności fizycznej. Po każdym stosunku seksualnym należy oddać mocz, aby usunąć z dróg moczowych wprowadzone bakterie.

Źródła:

  • Czajkowski, K., Broś-Konopielko, M., & Teliga-Czajkowska, J. Zakażenie dróg moczowych u kobiet. Lekarz POZ, 7(2).
  • Murray P. i in., Mikrobiologia, Edra Urban & Partner, Wrocław 2018, s. 207–228
  • Okrągła, E., Szychowska, K., & Wolska, L. (2014). Mechanizmy utrzymania sterylności układu moczowego. Advances in Hygiene & Experimental Medicine/Postepy Higieny i Medycyny Doswiadczalnej, 68.
  • Warzecha, D., Pietrzak, B., Urban, A., & Wielgoś, M. (2021). Problem lekooporności bakterii podczas leczenia oraz profilaktyki zakażeń układu moczowego–czy można jej zapobiec?. Lekarz POZ, 7(6).

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Serce i układ krążenia Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...
Choroby zakaźne i pasożytnicze Wirus RSV - objawy, przyczyny, leczenie. Lawinowo rośnie liczba zakażeń, jak się chronić?
Zachorowania na wirus RSV dostrzegalne są w okresie jesienno-zimowym, choć szczególny wzrost przypada zazwyczaj na styczeń i luty. Wirus RSV stanowi główną przyczynę zachorowania na choroby dróg oddechowych u dzieci....
Informacje dla pacjenta Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...
Przeziębienie i grypa Grypa typu A – objawy, przebieg, leczenie i możliwe powikłania
Grypa należy do najczęściej występujących chorób wirusowych układu oddechowego. Szczególne wyzwanie epidemiologiczne stanowi przy tym grypa typu A, wywołująca infekcje u ludzi oraz innych gatunków ssaków i ptaków....
Ciąża i dziecko Zespół Edwardsa – co to jest, jaki ma wpływ na dziecko i jakie są objawy trisomii chromosomu 18?
Ciąża to wspaniały okres w życiu każdej kobiety. Jednak czasem mogą pojawić się niespodziewane komplikacje w postaci chorób genetycznych dziecka. Przykładem takiej choroby jest Zespół Edwardsa. Niestety w zdecydowanej większości przypad...
Serce i układ krążenia Dieta na obniżenie cholesterolu - 10 produktów, które pomagają zbić cholesterol
Obecność zbyt wysokiego poziomu cholesterolu LDL we krwi jest zjawiskiem cywilizacyjnym. Z hipercholesterolemią zmaga się coraz większa część społeczeństwa, a do rozwoju problemu przyczyniają się czynniki zewnętrzne, jak nisko odżywcza dieta oraz mało...
Odporność, wzmocnienie organizmu Sok z brzozy – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania. Jak dawkować sok z brzozy?
Sok z brzozy od dawna znajduje zastosowanie w medycynie naturalnej jako środek na rozmaite dolegliwości. Jakie właściwości prozdrowotne wykazuje sok z brzozy i dlaczego warto włączyć go do diety?Co znajduje się w składzie soku z brzozy?Sok ...
Odporność, wzmocnienie organizmu Eozynofilia: o czym świadczą podwyższone eozynofile? Objawy, przyczyny, normy
Badanie krwi to jedno z podstawowych metod diagnostycznych wielu chorób. Za jego pomocą możliwe jest oznaczenie wielu parametrów, w tym eozynofilów. To jeden z rodzajów białych krwinek, które pełnią istotną funkcję w ...
Układ pokarmowy Bulgotanie w brzuchu i przelewanie w jelitach – objawy, przyczyny, leczenie
Bulgotanie, przelewanie się, dziwne, głośne burczenie i przewracanie w brzuchu to nie tylko kłopotliwe i krępujące, ale również niepokojące objawy. Mogą wystąpić zarówno w dzień, jak i w nocy. Zazwyczaj stanowią całkowicie niegroźny ...

Kosmetyki i uroda Jak dbać o cerę z przebarwieniami? Przebarwienia na skórze - przyczyny powstawania i sposoby ich usuwania
Cera z przebarwieniami to problem, z którym boryka się wiele osób. Mogą pojawiać się na twarzy, szyi, wokół ust, a nawet w okolicach intymnych, wpływając nie tylko na wyg...
Kosmetyki i uroda Najlepsze kremy do twarzy na zimę - ranking produktów. Jak wybrać najlepiej nawilżający, ochronny krem do twarzy?
Zima to czas, kiedy skóra twarzy jest narażona na niekorzystne warunki atmosferyczne – mróz, wiatr i suche powietrze w ogrzewanych pomieszczeniach. To sprawia, że wymaga ona szczególnej pielęgn...
Choroby skóry Jak zadbać o suche i zniszczone dłonie? Jak zabezpieczyć pękającą skórę dłoni w zimne dni?
Zimą skóra dłoni jest szczególnie narażona na przesuszenie, pękanie i uszkodzenia. Niskie temperatury, wiatr oraz suche powietrze w ogrzewanych pomieszczeniach powodują utratę n...
Jama ustna Halitoza - jak pozbyć się nieprzyjemnego zapachu z ust?
Nieprzyjemny zapach z ust, czyli halitoza, to problem, który może powodować dyskomfort zarówno dla osoby dotkniętej tym schorzeniem, jak i jej otoczenia. Może on wynikać z wielu...
Choroby neurologiczne Ból głowy rano po przebudzeniu? Co powoduje poranne bóle głowy i jak im zapobiegać?
Poranne bóle głowy to częsty problem, który może znacznie obniżyć komfort życia i wpływać na codzienne funkcjonowanie. Ich przyczyny mogą być różnorodne – od błahyc...
Przeziębienie i grypa Katar i zatkany nos częste objawy przeziębienia: 5 skutecznych sposobów jak szybko odblokować zatkany nos?
Zatkany nos to jedna z najbardziej uciążliwych dolegliwości towarzyszących przeziębieniom i infekcjom górnych dróg oddechowych. Utrudnia swobodne oddychanie, zaburza sen i obniża komfort życia. Na szczęście...
Układ pokarmowy Zaburzenia pracy jelit – przyczyny, objawy, leczenie
Zaburzenia pracy jelit to częsty problem, który może objawiać się bólem brzucha, wzdęciami, biegunkami lub zaparciami. Ich przyczyny są różnorodne – od nieprawidłowej diety ...
Układ oddechowy Wirus hMPV - cichy sprawca infekcji dróg oddechowych: co musisz wiedzieć od objawów po diagnostykę i leczenie
Ludzki metapneumowirus (hMPV) to stosunkowo mało znany, lecz powszechnie występujący patogen, który wywołuje infekcje dróg oddechowych. Choć objawy zakażenia przypominają grypę lub przeziębienie, wirus ten ...
Choroby i dolegliwości Nietrzymanie moczu w nocy – jak odzyskać spokojny sen?
Nietrzymanie moczu to dolegliwość, która może dotknąć każdego, niezależnie od wieku i płci. Statystycznie, zmagają się z nią częściej kobiety, przede wszystkim ze względu na anatomię u...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem